Duurzaam aanbesteden is in Nederland geen niche meer. Dagelijks werken we aan nieuwe infrastructuur, renoveren we kunstwerken en passen we kruispunten aan. De ambitie om dit zo duurzaam mogelijk te doen is breed gedragen. Inkoop wordt daarbij vaak gezien als h\u00e9t sturingsinstrument. En terecht: geld is een krachtige prikkel.<\/p>\n
De\u00a0MilieuKostenIndicator\u00a0(MKI) speelt daarin een centrale rol. De methodiek is\u00a0sectorbreed\u00a0geaccepteerd, maakt duurzame keuzes vergelijkbaar en wordt steeds vaker toegepast in aanbestedingen. Er ligt zelfs een duidelijke beleidsintentie om MKI vanaf 2027 verplicht te stellen voor veel infrastructurele projecten.\u00a0<\/p>\n
Toch is het tijd om een ongemakkelijke waarheid te benoemen:\u00a0MKI in het contract\u00a0maakt\u00a0nog niet dat een project ook \u00e9cht duurzaam\u00a0is..\u00a0<\/p>\n
In de praktijk zien we veel opdrachtgevers worstelen met duurzaam aanbesteden. MKI wordt regelmatig ervaren als ingewikkeld, risicovol of kostbaar. Tegelijkertijd wordt de methodiek vaak ingezet als standaardoplossing, ongeacht het type project. \u201cZet MKI in de gunning\u201d is een veelgehoorde reflex.\u00a0<\/p>\n
Dat werkt \u2013 maar vooral bij standaardprojecten, met een vast ontwerp en vooraf bekende hoeveelheden. Bij complexere opgaven, waar nog ontwerpvrijheid bestaat en duurzame keuzes\u00a0juist het verschil kunnen maken, schiet een puur MKI-gedreven aanbesteding vaak tekort. De focus verschuift naar het optimaliseren van een score, in plaats van naar het realiseren van maximale duurzame impact.\u00a0<\/p>\n
Het gevolg daarvan? Kansen blijven liggen. Duurzaamheid wordt gereduceerd tot een rekensom, terwijl het in essentie gaat om keuzes: over ontwerp, materialen, uitvoeringsmethoden en samenwerking.\u00a0<\/p>\n
Er bestaan inmiddels talloze varianten van MKI-instrumenten: eisen, plafondwaarden en gunningscriteria. Voor veel opdrachtgevers is het overzicht zoek. Zelfs als MKI juridisch goed wordt uitgevraagd, blijft de vraag:\u00a0hoe borg je dat\u00a0MKI effectief is uitgevraagd en\u00a0het ook echt wordt waargemaakt?<\/i> Zeker als\u00a0MKI-kennis\u00a0intern beperkt is.\u00a0<\/p>\n
Dat het anders kan, weten we uit ervaring.\u00a0De sleutel is eenvoud:\u00a0<\/p>\n
Op deze manier hoeft\u00a0de\u00a0markt\u00a0niet meer te bedenken\u00a0of<\/i>\u00a0iets duurzamer kan, maar kan\u00a0het\u00a0zich richten op een goede uitwerking binnen heldere kaders.\u00a0<\/p>\n
Dat hoeft niet duurder te\u00a0zijn:\u00a0zeker\u00a0bij bulkmaterialen zoals beton, asfalt, staal en grondverzet \u2013 waar veel data en innovatie beschikbaar zijn \u2013 blijkt structureel inkopen met MKI vaak\u00a0kosteneffici\u00ebnt.\u00a0\u00a0<\/p>\n
Provincie Gelderland vroeg de markt om het optimale asfaltmengsel met de laagste MKI-waarde \u00e9n de langste levensduur. Door durf te tonen, zoals het loslaten van standaard levensduur in MKI-rekenregels, werd 63% CO\u2082 en 55% MKI-reductie bereikt, zonder extra kosten. Ook werd 70% hergebruik in asfalt gehaald.\u00a0<\/p>\n
Wie pas bij het opstellen van de aanbesteding nadenkt over MKI, is eigenlijk al te laat. Op dat moment zijn veel keuzes al gemaakt: het ontwerp ligt vast, hergebruik is lastig te toetsen en afwijkingen van de standaard worden risico\u2019s in plaats van kansen. Herontwerp en faalkosten liggen op de loer. Door duurzaamheid vroeg in het projectproces mee te nemen, ontstaat ruimte voor alternatieven, betere risicoafwegingen en onderbouwde keuzes die \u00e9chte duurzame impact opleveren \u2013 vaak tegen lagere kosten.\u00a0<\/p>\n
Dat deze aanpak werkt, blijkt uit projecten zoals PHS Amsterdam van ProRail. Vanaf de start werd duurzaamheid ge\u00efntegreerd in het ontwerpproces:\u00a0<\/p>\n
Het resultaat: schonere lucht, minder hinder en een toekomstbestendige oplossing midden in de\u00a0stad.<\/p>\n
De grootste duurzame winst ontstaat in de fase waarin nog keuzes mogelijk zijn. Wanneer aannemers al vroeg worden betrokken \u2013 bijvoorbeeld via bouwteam- of tweefasencontracten \u2013 kan hun kennis over materialen, materieel en uitvoeringsmethoden precies op het moment worden ingezet waarop deze de meeste impact heeft. In deze samenwerkingsvormen kan optimaal worden gezocht naar de juiste combinatie van materialen, het meest passende materieel en de beste uitvoeringsmethode. Zo kun je emissies verlagen via minder transport, effici\u00ebnter materieel of alternatieve bouwmethoden.\u00a0<\/p>\n
Een treffend voorbeeld is Groot Onderhoud A348 &\u00a0Middachterbrug, waar provincie Gelderland bewust koos voor een bouwteam. Die samenwerking maakte het mogelijk om duurzame asfaltmengsels,\u00a0biobased\u00a0markeringen en circulaire oplossingen toe te passen. Het resultaat: 50% CO\u2082-reductie en 52% MKI-besparing ten opzichte van traditionele uitvoering.\u00a0<\/p>\n
De vraag is niet\u00a0\u00f3f\u00a0we MKI moeten inzetten. De vraag is:\u00a0\u00a0wanneer, hoe en in welke vorm.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n Wie duurzaamheid concreet maakt, vroeg in het proces meeneemt \u00e9n samenwerkt met de markt, haalt aantoonbaar meer duurzame impact uit projecten.\u00a0MKI is een krachtig middel, maar\u00a0alleen\u00a0\u00a0als\u00a0we het slim inzetten, wordt het ook een instrument dat bijdraagt aan een \u00e9cht duurzaam Nederland.\u00a0<\/p>\n Onze experts helpen opdrachtgevers dagelijks met praktische, haalbare en juridisch houdbare MKI-strategie\u00ebn. Of het nu gaat om contractvorming, aanbesteding of ontwerp: we denken graag met je mee. Neem contact op met een van onze adviseurs.\u00a0<\/p>\nWil je weten hoe MKI in jouw project het meeste oplevert?<\/h2>\n